januari 2005
Wijziging Schattingsbesluit - het begrip Ernstige Psychische Stoornis (EPS)
Met ingang van 1 oktober is het Gewijzigde Schattingsbesluit in werking getreden. Door het aanpassen van arbeidsdeskundige en verzekeringskundige criteria is het mogelijk tot eerdere functieduiding te komen in het Claim Beoordelings en Borgings Systeem (CBBS) en een hogere theoretische verdiencapaciteit. In de praktijk leidt dit tot lagere of minder frequente toekenning van een WAO uitkering.
In het Schattingsbesluit zijn de regels voor het bepalen van de mate van arbeidsongeschiktheid opgenomen. Bij de arbeidsongeschiktheidsbeoordeling wordt het maatmaninkomen (wat iemand verdiende op moment van uitval) vergeleken met hetgeen iemand nog kan verdienen na zijn arbeidsongeschiktheid (de resterende verdiencapaciteit). In het nieuwe arbeidsongeschiktheidsstelsel zal de nadruk meer komen te liggen op arbeidsgeschiktheid dan op arbeidsongeschiktheid. Alleen diegenen die blijvend geen of slechts een zeer marginale mogelijkheid hebben om aan het arbeidsproces deel te nemen krijgen recht op een uitkering op grond van de wet Inkomensvoorziening Volledig Arbeidsongeschikten (IVA). Het kabinet heeft besloten dat het Gewijzigde Schattingsbesluit, met daarin een nadrukkelijke focus voor de mogelijkheden van arbeidsgehandicapten, ook geldt voor bestaande arbeidsongeschikten. Het oude Schattingsbesluit (2000) leidde vaak tot een te hoge mate van arbeidsongeschiktheid op theoretische gronden terwijl betrokkene ondanks zijn beperkingen door ziekte wel degelijk zou kunnen werken. Met als gevolg onnodig hoge uitkeringen, maatschappelijke kosten en inactiviteit. De criteria van het Gewijzigd Schattingsbesluit gelden voor nieuwe WAO keuringen en herbeoordelingen van bestaande WAO-ers in het kader van de zogenaamde herbeoordelingsoperatie (m.u.v. diegenen die geboren zijn voor 1 juli 1954 of eerder zijn ontzien bij vorige stelselherzieningen).
Het Gewijzigde Schattingsbesluit bevat een belangrijke wijziging van het verzekeringsgeneeskundige beoordelingskader. In geval van onvermogen tot persoonlijk en sociaal functioneren (rubriek I en II van de Functionele Mogelijkheden Lijst) kan van een arbeidsdeskundig onderzoek alleen worden afgezien als er sprake is van een Ernstige Psychische Stoornis (EPS). Op basis van het oude Schattingsbesluit leidde deze omstandigheid op medische gronden in veel gevallen tot volledige arbeidsongeschiktheid (WAO klasse 80-100%). Persoonlijk en sociaal functioneren heeft betrekking op de rollen die iemand vervult ten aanzien van een drietal terreinen:
De zelfverzorging (zelfstandige handelingen ten behoud van hygiëne, dagritme en structurering dagelijks leven)
Het samenlevingsverband (relaties met partner, ouders, kinderen)
De sociale contacten buiten het gezin inclusief werkrelaties (vrienden, winkelen, hobby’s, sport, vakanties, verenigingsleven, uitgaan, werkrelaties in betaalde of onbetaalde arbeid etc.
Indien blijkt dat iemand op tenminste één van de bovengenoemde terreinen wel functioneert kan niet worden afgezien van een arbeidsdeskundig onderzoek ter bepaling van de mogelijkheden om arbeid te verrichten. Hierdoor wordt bereikt dat volledig arbeidsongeschiktheid uitsluitend vastgesteld op basis van de beoordeling door de verzekeringsarts, wordt beperkt. Uiteraard blijven nog wel de andere criteria geldig die volgen uit de standaard “Geen Duurzaam Benutbare Mogelijkheden (GDBM)”. Indien het criterium GDBM op basis van onvermogen tot sociaal en persoonlijk functioneren wordt vastgesteld dan moet er in de praktijk sprake zijn van ernstige psychiatrische ziektebeelden (ernstige vitale depressies, bipolaire en psychotische stoornissen, schizofrenie). In deze gevallen staan het verlies van autonomie, de intensiteit van de klachten, het verloop van de stoornis zoals recidieven, langdurige en intensieve psychiatrische of klinisch-psychologische behandeling duidelijk op de voorgrond. Voor veel andere diagnoses geldt dat de diagnose op zich niet betekent dat er sprake is van een ernstige psychische stoornis (zoals bij overspannenheid, burn-out klachten, lichtere vormen van depressieve klachten, angst- en paniekstoornissen) of dat er juist een indicatie bestaat dat er waarschijnlijk geen sprake is van een ernstige psychische stoornis (bijv. bij spanningsklachten door privé- of werkgerelateerde factoren etc.).
