januari 2004
Advies over WAO wordt op 20 februari vastgesteld
– Grote gevolgen voor de inkomenszekerheid van WAO’ers
Op 21 januari 2004 is in de commissie Voorstellen WAO-beleid van de SER (Sociaal- Economische Raad) overeenstemming bereikt over de hoofdlijnen van het uit te brengen advies over de WAO. In dat advies zal op verzoek van minister De Geus van SZW nader worden ingegaan op de invulling van het arbeidsongeschiktheidscriterium in de nieuwe WAO en het kabinetsvoorstel om een aparte regeling voor beroepsrisico’s in te voeren. De inhoud van het uit te brengen advies zal nauw aansluiten bij het SER-advies dat in maart 2002 is uitgebracht.
Uit berekeningen die het UWV heeft opgesteld in samenwerking met het ministerie van SZW en het Centraal Planbureau, blijkt dat de jaarlijkse instroom in de door de SER voorgestelde nieuwe regeling voor duurzaam volledig arbeidsongeschikten in 2006 beperkt blijft tot 16.400 of 19.500 nieuwe gerechtigden (afhankelijk van de gehanteerde veronderstellingen). De tekst van het ontwerpadvies zal zo spoedig mogelijk na 27 januari worden gepubliceerd. Het ligt in de bedoeling dat het advies definitief wordt vastgesteld in de raadsvergadering van vrijdag 20 februari a.s.
Kritiek op de kabinetsplannen
De strengere keuringseisen die minister de Geus van Sociale Zaken wil invoeren, hebben grote gevolgen voor de WAO-instroom van nieuwe arbeidsongeschikten en voor de herkeuring van de huidige groep van 787 duizend WAO’ers. De verwachting is dat het aantal nieuwe uitkeringen net zo snel zal dalen als het aantal ‘lopende uitkeringen’ door de geplande herkeuringen na 1 juli 2004. In een open brief aan de SER heeft de Koninklijke Nederlandsche Maatschappij tot bevordering der Geneeskunst (KNMG) het kabinet verzocht af te zien van de drastische kabinetsplannen om de WAO-instroom te beperken. Bij uitvoer van de kabinetsplannen, die veel verder gaan dan het eerder genoemde SER advies, komen naar schatting 1800 a 3000 mensen in het nieuwe WAO-stelsel (Inkomensvoorziening Volledig Arbeidsongeschikten). Op arbeidskundige gronden komen daar ongeveer 4000 personen bij. Gedeeltelijk arbeidsgeschikten die geen baan hebben en daardoor hun restverdiencapaciteit niet benutten, zijn aangewezen op een WW-uitkering en daaropvolgend een bijstandsuitkering.
De Vereniging van Arbeidsdeskundigen (NVVA) heeft becijferd dat ruim 300 duizend WAO’ers dreigen gekort te worden op hun uitkering of kunnen de WAO-uitkering volledig verliezen door verscherping van de keuringseisen per 1 juli aanstaande. De nieuwe keuringseisen hebben namelijk grote gevolgen voor de berekening van het loonverlies door de handicap. Dit ligt onder meer aan de eis dat iemand ‘gangbare bekwaamheden’ (zoals Nederlands kunnen spreken en met computers moet kunnen werken) moet bezitten om in aanmerking te komen voor een WAO uitkering. Uit berekeningen van het UWV blijkt dat 11 procent van de nieuwe volledig arbeidsongeschikten die in 2003 zijn ingestroomd, hierdoor geen of een lagere WAO-uitkering krijgt. Ook een hoger inkomen leidt in de toekomst bij arbeidsongeschiktheid minder vaak tot een WAO-uitkering. Door het vaststellen van een maximumloon bij de berekening voor de uitkering wordt het loonverschil, met een functie die nog wel kan worden vervuld, kleiner.
Dreigende juridisering en medicalisering
In feite worden dus de polisvoorwaarden van een arbeidsongeschiktheidsverzekering herzien met grote gevolgen voor de inkomenszekerheid van de (huidige) WAO’ers. Dit heeft naar verwachting een enorme juridisering en medicalisering tot gevolg. Er kunnen slepende rechtszaken ontstaan omdat het kabinet een aparte regeling moet maken voor beroepsziekten waarbij uiteraard een alternatief ontstaat voor het wegvallen van de inkomensbescherming van een volledige WAO-uitkering. Verder geeft alleen volledige afkeuring inkomenszekerheid met als gevolg een dreigende fixatie op (medische) beperkingen in plaats van op arbeidsmogelijkheden, daarbij het liefst ondersteund door een bevestiging vanuit de curatieve sector.
Overzicht van de aanscherping van de keuringseisen (aanpassing van het Schattingsbesluit) per 1 juli 2004.
- Bij de berekening van de ‘verdiencapaciteit’ geldt maximaal € 43.769,70 als eerder verdiend salaris (maatmanloon) en niet het (hogere) eigen inkomen op het moment van uitval. Hieruit resulteert, bij gelijkblijvende beperkingen, een lagere arbeidsongeschiktheidsklasse en vervolgens een lagere uitkering (mogelijk vervalt de uitkering zelfs).
- Deeltijdwerkers worden ook geacht langer te kunnen werken. Hierdoor neemt het aantal functies toe die volgens de arbeidsdeskundige (theoretisch) in aanmerking komen waardoor een lagere arbeidsongeschiktheidsklasse resulteert.
- Bij het zoeken van functies in het Claim Beoordeling en Borgings Systeem (CBBS) door de arbeidsdeskundige waaraan de mate van inkomensverlies wordt afgemeten, komt ook werk in aanmerking op onregelmatige uren. Met uitzondering van nachtarbeid (arbeid tussen 12 uur s’nachts en zes uur s’ochtends) behalve als dit onderdeel was van de vroegere functie.
- Om voor een WAO-uitkering in aanmerking te komen moet men ‘normale of makkelijk te verwerven bekwaamheden’ bezitten. Indien men geen Nederlands spreekt of geen computervaardigheden bezit, komt men niet in aanmerking voor een WAO-uitkering of vervalt het recht op een WAO-uitkering. Dit treft vooral ouderen, allochtonen en laag opgeleiden.
- In het Claim Beoordeling en Borgings Systeem (CBBS) van de arbeidsdeskundige wordt het (theoretische) loonverlies berekend aan de hand van 3 functies die de werknemer nog zou kunnen vervullen. Het verschil tussen het oude (maar wel gemaximeerde) salaris en het gemiddelde loon berekend op basis van deze functies, bepaald de mate van arbeidsongeschiktheid. In de toekomst is slechts nog één ‘te duiden’ functie nodig voor deze berekening. Ook dit resulteert in een lagere uitkering.
Door de wijzingen in het Sociale Zekerheidsstelsel wordt de WAO niet goedkoper of simpeler. Werkgevers zullen in de toekomst in toenemende mate gebaat zijn bij een deskundig advies. Uiteraard kunt u met vragen vrijblijvend contact opnemen met OHC.
