Arbomanagementsystemen
Werkgevers hebben vele redenen om aandacht te schenken aan arbeidsomstandigheden. Dit geldt voor wettelijke verplichtingen, kosten van ziekteverzuim, risico van WAO-instroom en het imago van het bedrijf als goede werkgever. In bredere zin wordt echter ook steeds meer onderkend dat effectiviteit, efficiëntie en het bedrijfsresultaat van een organisatie sterk samenhangt met de prestaties van gezonde, competente, tevreden en gemotiveerde werknemers. De laatste jaren verschuift de aandacht van repressieve naar preventie maatregelen in de zorg voor goede arbeidsomstandigheden en de planmatige aanpak om beleid en doelen op arbogebied te realiseren.
In dit kader past de groeiende belangstelling voor arbomanagementsystemen. Evenals kwaliteits- en milieumanagementsystemen kan een arbomanagementsysteem worden gezien als een handig hulpmiddel om bedrijfsdoelstellingen op het gebied van arbeidsomstandigheden te realiseren. Dit systeem kan eenvoudig zijn of meer ingewikkeld, afhankelijk van de wensen van het bedrijf. Centraal staat dat het systeem bijdraagt aan veilige en gezonde arbeidsomstandigheden die aansluiten bij de normale gang van zaken binnen de organisatie. Het meeste profijt wordt behaald als het arbomanagementsysteem vanuit interne motivatie wordt opgezet om organisatiedoelen te verwezenlijken. Het systeem zal dan gemakkelijker ingebed raken in de organisatie en dynamisch up-to-date blijven.
Arbomanagementsystemen zijn gebaseerd op twee principes: de Demingcirkel en een procesgerichte benadering.
W. Edwards Deming heeft voor kwaliteitssystemen in de zgn. Deming-cirkel laten zien, dat er in een bedrijf vier soorten activiteiten nodig zijn om gestelde doelen op een steeds effectievere en efficiëntere manier te realiseren:
|
Plan: analyse van de situatie, doelen stellen en plannen bedenken om doelen te bereiken, vaststellen van de randvoorwaarden |
Do: uitvoeren van de plannen en ervoor zorgen dat aan randvoorwaarden wordt voldaan |
|
Check: toetsen van de feitelijke resultaten aan de doelstellingen en eisen |
Act: corrigeren en bijstellen van de plannen indien noodzakelijk |
De procesgerichte benadering is erop gericht dat de bedrijfsprocessen uitgangspunt zijn bij de inrichting van het arbomanagementsysteem. Voor het beheersen en verbeteren van de werkomstandigheden in de organisatie worden gevaren geanalyseerd en risico’s geëvalueerd, beheersmethodieken vastgesteld, prestatiemetingen verricht en verbeteringen doorgevoerd.
Voor arbomanagementsystemen bestaan normen en richtlijnen. Deze zijn door verschillende organisaties ontwikkeld. De belangrijkste normen en richtlijnen voor arbomanagementsystemen zijn NPR 5001, Veiligheid gezondheid en milieu Checklist Aannemers (VCA) en OHSAS 18001.
NPR 5001
De Nederlandse Praktijkrichtlijn NPR 5001 is in 1997 door NEN gepubliceerd en bedoeld om organisaties te ondersteunen bij het opzetten van een systeem waarmee de zorg voor goede arbeidsomstandigheden wordt gewaarborgd. Deze richtlijn is geschikt voor alle typen bedrijven. De NPR 5001 is echter geen eisenstellende norm en een arbomanagementsysteem kan niet op basis van NPR worden gecertificeerd.
Veiligheid gezondheid en milieu Checklist Aannemers (VCA)
Dit is een eisenstellend document in de vorm van een checklist om het veiligheidsbeheerssysteem van aannemers (contractors, dienstverlenende bedrijven) te toetsen en te certificeren. Het systeem is oorspronkelijk ontwikkeld voor de (petro)chemische industrie.
VCA is bedoeld voor bedrijven die werkzaamheden verrichten of laten verrichten met een ‘verhoogd risico’ (fabriek, werkplaats en civiele techniek). Voor uitzend- en detacheringsbureaus is er een aparte checklist, de VCU.
De VCA bestaat uit een checklist met vragen in tien categorieën:
- Veiligheids-, Gezondheids- en Milieu (VGM) beleid en organisatie, managementbetrokkenheid
- Risico-inventarisatie en –evaluatie
- Selectie van personeel
- Voorlichting en instructie
- VGM-communicatie en –overleg
- Regels/voorschriften, V&G-plan project/werk, voorbereiding noodsituaties
- VGM-inspecties/observaties
- Bedrijfsgezondheidszorg
- Inkoop en keuring van materialen, materiaal/middelen en diensten
- Melding, registratie en onderzoek van ongevallen/incidenten en onveilige situaties/handelingen
Er kunnen twee soorten VCA-certificaten behaald worden: het VCA-één-ster (VCA* voor organisaties met minder dan 35 werknemers)- en het VCA-twee-sterren (VCA** voor organisaties met meer dan 35 werknemers)-certificaat.
OHSAS 18001
Vanuit het bedrijfsleven is een toenemende vraag naar een (internationale) norm voor arbomanagementsystemen die ook gecertificeerd kan worden. Om in deze behoefte te voorzien is op initiatief van het British Standards Institute (BSI) de norm OHSAS 18001 ontwikkeld. OHSAS staat voor Occupational Health and Safety Assessment Series. Samen met OHSAS 18001 is een praktische richtlijn voor de toepassing ervan gepubliceerd; OHSAS 18002.
OHSAS 18001 kan goed worden geïntegreerd met kwaliteits- en/of milieumanagementsystemen. Met het OHSAS 18001 beschikt de werkgever over een arbomanagementsysteem dat de organisatie effectief ondersteunt bij het continu nastreven van verbetering van de arboprestaties en ook een instrument biedt om te kunnen voldoen aan relevante wettelijke en andere eisen op arbogebied.
Het OHSAS 18001 kan voor de organisatie als geheel worden opgezet of voor specifieke bedrijfsonderdelen of activiteiten van de organisatie.
De eisen van OHSAS 18001 luiden als volgt:
- Algemene eisen: de organisatie moet een arbosysteem vaststellen en bijhouden
- Arbobeleid: er moet een arbobeleid worden vastgesteld en goedgekeurd door het hoogst leidinggevende niveau van de organisatie
- Planning: de organisatie moet procedures vaststellen en bijhouden voor de continue identificatie van gevaren, de beoordeling van risico’s en de implementatie van eventueel benodigde beheersmaatregelen
- Implementatie en uitvoering: de taakverdeling, verantwoordelijkheden en bevoegdheden van personeel dat activiteiten beheert, uitvoert en verifieert die invloed uitoefenen op de arborisico’s van de activiteiten, faciliteiten en processen in de organisatie, moeten worden gedefinieerd, vastgelegd en bekendgemaakt
- Controle en corrigerende maatregelen: de organisatie moet procedures vaststellen en bijhouden voor het regelmatig monitoren en meten van de arboprestaties
- Beoordeling door de directie: het hoogst leidinggevende niveau van de organisatie moet met tussenpozen het arbomanagementsysteem beoordelen om de continue geschiktheid, adequaatheid en doeltreffendheid ervan te bewerkstelligen.
Bent u als werkgever geïnteresseerd om op gestructureerde wijze aandacht te schenken aan goede zorg voor arbeidsomstandigheden met behulp van een arbomanagementsysteem? Neem vrijblijvend contact met ons op voor een afspraak: 06 23234030.
